jun 2011
CFP: Ikke-kristen religion i arkeologi, stedsnavn og landskap
30. juni 2011 23:54 Arkiveret under: Konferencer
To af mine kollegaer her i Bergen, Eldar Heide (norrønt) og Sæbjørg Walaker Nordeide (arkæologi) har netop udsendt et call for papers til en konference som de kalder Ikke-kristen religion i arkeologi, stedsnavn og landskap.
Konferencen skal finde sted i slutningen af april næste år, og callet kan ses her.
Konferencen skal finde sted i slutningen af april næste år, og callet kan ses her.
Opslag af stipendier
22. juni 2011 06:15 Arkiveret under: stillinger
Ved Center for middelalderstudier i Bergen har man netop opslået 1-3 korttidsstipendier. En forudsætninger for at søge er at projektet man søger med, er relevant for centret. Man skal også gerne have aflagt doktorgraden (men dette er i flg. opslaget ikke et absolut krav). Bortset fra dette er der forholdsvis frit slag. Se opslaget her.
Konference om grammatisk litteratur
20. juni 2011 05:03 Arkiveret under: Konferencer
11.–12. august arrangerer The Arrival of Writing team på Senter for middelalderstudier i Bergen en konference som hedder Latin and Vernacular Grammatica in Medieval Europe. Konferencen handler om samspillet mellem den latinske grammatiske tradition og de tilsvarende folkesproglige traditioner.
Programmet kan downloades her. Som man vil se vil der være forelæsninger med udgangspunkt i latinske, norrøne, irske, italienske, engelske og occitanske tekster.
Konferencen er åben for alle interesserede, men meld gerne din ankomst på forhånd (se programmet).
Programmet kan downloades her. Som man vil se vil der være forelæsninger med udgangspunkt i latinske, norrøne, irske, italienske, engelske og occitanske tekster.
Konferencen er åben for alle interesserede, men meld gerne din ankomst på forhånd (se programmet).
Nyt retrospektivt nyhedsbrev
08. juni 2011 00:51 Arkiveret under: På nettet
The Retrospective Methods Network har netop udsendt sit andet nyhedsbrev. Det kan downloades her. Jeg har set på det og er ganske imponeret over mængden af materiale som præsenteres og mængden af bidragsydere.
Jeg synes godt om formatet med korte forholdsvis letlæste artikler og præsentationer af projekter. Det ser kort og godt ud som om nyhedsbrevet er ved at komme godt på vingerne.
Jeg synes godt om formatet med korte forholdsvis letlæste artikler og præsentationer af projekter. Det ser kort og godt ud som om nyhedsbrevet er ved at komme godt på vingerne.
Norrøntspalte
01. juni 2011 09:42 Arkiveret under: BT
I løbet af høsten bragte jeg her på siden er række korte artikler om norrøne emner som havde været trykt i Bergens Tidende. Nu viser det sig at en artikel ble sprunget over. Den var skrevet af Eldar Heide og kommer her:
Mørketid i Vinland
I Grønlendingsoga og Soga om Eirik raude kan vi lese om den norrøne oppdaginga av Amerika: I 985 eller 986 kom Bjarne Herjolvsson ut or kurs på veg til Grønland og fekk sjå eit land endå lenger vest. Leiv Eiriksson fór for å undersøke det nærare, og kom til eit land med søt dogg i graset, vindruer, storlaks i mengder, og vinter så mild at feet ikkje trong fôr. “Døgnet var jamnare enn på Grønland og Island; sola var oppe ved nonstid og ved dagmål på den stuttaste dagen i året.”
Kor langt sør i Amerika var dette? Vi veit det har vore norrøne folk på nordodden av Newfoundland, for der fann Helge og Anne-Stine Ingstad hustufter. Men den staden stemmer dårleg med dei topografiske opplysningane sogene gjev om sjølve Vinland. Druene plasserer Vinland mykje lenger sør (nemleg på Nova Scotia eller sør for det), men det kan tenkjast at namnet ikkje kjem av vín, med lang í, men vin, med kort i, og i så fall tyder Vinland ‘grasslettelandet’, som ikkje treng å ha vore langt sør.
Sol-observasjonen burde kunne gje svaret. Den er nok påliteleg, for nordbuane må ha vore trena i sol-observering. Til dømes heldt dei kursen Bergen – Grønland med å ha same solhøgda (breiddegraden) heile vegen. At “døgnet var jamnare” i Vinland enn på Grønland og Island tyder at skilnaden mellom sommardaglengd og vinterdaglengd var mindre; slik er det jo sør i verda. Difor opplyser daglengda den stuttaste dagen i året breiddegraden. I soga blir daglengda uttrykt med kor lang solgangen var, sett i høve til punkt i horisonten. Slik klarte ein seg mest utan klokke på bygdene heilt inn i moderne tid, og mange stadnamn er minne om det: Dagmålsåsen, Middagstuva, Meraftesfjellet ‘Midtkveldsfjellet’, Nattmålsskaret, osb. – det er der sola står til dei tidene på døgnet. Formuleringa i soga er at sola “hadde øykt-stad og dagmåls-stad” på den kortaste dagen. Det tyder at jamvel når solgangen var kortast, var sola oppe i eit punkt så langt aust som der ho står når ein et dagmål (frukost) og så langt vest som der ho står når det er “øykt”, truleg i 3–4 tida på ettermiddagen. Mange har prøvd å rekne ut kva breiddegrad Vinland låg på ut frå dette, og dei fleste endar med kysten av USA. I så fall er Newfoundland-tuftene frå ein annan ekspedisjon, og tufter i det eigentlege Vinland ventar framleis på å bli oppdaga…..
Mørketid i Vinland
I Grønlendingsoga og Soga om Eirik raude kan vi lese om den norrøne oppdaginga av Amerika: I 985 eller 986 kom Bjarne Herjolvsson ut or kurs på veg til Grønland og fekk sjå eit land endå lenger vest. Leiv Eiriksson fór for å undersøke det nærare, og kom til eit land med søt dogg i graset, vindruer, storlaks i mengder, og vinter så mild at feet ikkje trong fôr. “Døgnet var jamnare enn på Grønland og Island; sola var oppe ved nonstid og ved dagmål på den stuttaste dagen i året.”
Kor langt sør i Amerika var dette? Vi veit det har vore norrøne folk på nordodden av Newfoundland, for der fann Helge og Anne-Stine Ingstad hustufter. Men den staden stemmer dårleg med dei topografiske opplysningane sogene gjev om sjølve Vinland. Druene plasserer Vinland mykje lenger sør (nemleg på Nova Scotia eller sør for det), men det kan tenkjast at namnet ikkje kjem av vín, med lang í, men vin, med kort i, og i så fall tyder Vinland ‘grasslettelandet’, som ikkje treng å ha vore langt sør.
Sol-observasjonen burde kunne gje svaret. Den er nok påliteleg, for nordbuane må ha vore trena i sol-observering. Til dømes heldt dei kursen Bergen – Grønland med å ha same solhøgda (breiddegraden) heile vegen. At “døgnet var jamnare” i Vinland enn på Grønland og Island tyder at skilnaden mellom sommardaglengd og vinterdaglengd var mindre; slik er det jo sør i verda. Difor opplyser daglengda den stuttaste dagen i året breiddegraden. I soga blir daglengda uttrykt med kor lang solgangen var, sett i høve til punkt i horisonten. Slik klarte ein seg mest utan klokke på bygdene heilt inn i moderne tid, og mange stadnamn er minne om det: Dagmålsåsen, Middagstuva, Meraftesfjellet ‘Midtkveldsfjellet’, Nattmålsskaret, osb. – det er der sola står til dei tidene på døgnet. Formuleringa i soga er at sola “hadde øykt-stad og dagmåls-stad” på den kortaste dagen. Det tyder at jamvel når solgangen var kortast, var sola oppe i eit punkt så langt aust som der ho står når ein et dagmål (frukost) og så langt vest som der ho står når det er “øykt”, truleg i 3–4 tida på ettermiddagen. Mange har prøvd å rekne ut kva breiddegrad Vinland låg på ut frå dette, og dei fleste endar med kysten av USA. I så fall er Newfoundland-tuftene frå ein annan ekspedisjon, og tufter i det eigentlege Vinland ventar framleis på å bli oppdaga…..
Eldar Heide, norrønfilolog ved UiB.